Chẩn đoán phân biệt rối loạn chức năng khớp thái dương hàm

Rối loạn chức năng khớp thái dương hàm là gì?

Rối loạn chức năng khớp thái dương hàm (Temporomandibular Disorders – TMD) là nhóm bệnh lý ảnh hưởng đến khớp thái dương hàm, cơ nhai và các cấu trúc liên quan. Người bệnh thường gặp các triệu chứng như đau vùng hàm, trước tai, đau đầu, mỏi cơ nhai, phát ra tiếng kêu khi há miệng hoặc hạn chế vận động hàm.

Do khớp thái dương hàm nằm gần tai, xoang, răng và hệ thần kinh vùng mặt nên các triệu chứng của TMD rất dễ bị nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác. Việc chẩn đoán chính xác đóng vai trò quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và hạn chế bỏ sót các bệnh lý nghiêm trọng.

Rối loại khớp thái dương hàm. Nguồn ảnh: Internet

Phân biệt TMD với viêm xoang

Viêm xoang hàm trên thường gây đau vùng má, đau đầu hoặc cảm giác đau lan đến răng hàm trên, khiến nhiều người nhầm với rối loạn khớp thái dương hàm.

Đặc điểm của viêm xoang:

Đau tăng khi cúi đầu hoặc thay đổi tư thế.
Nghẹt mũi, chảy dịch mũi.
Giảm khả năng ngửi mùi.
Cảm giác nặng vùng mặt.

Trong khi đó, TMD thường gây đau khi nhai, há miệng hoặc nói chuyện nhiều. Người bệnh có thể cảm thấy mỏi cơ nhai hoặc nghe tiếng lục cục tại khớp – những dấu hiệu không xuất hiện ở viêm xoang.

Phân biệt với bệnh lý tai

Đau vùng trước tai là triệu chứng phổ biến của TMD nên dễ bị nhầm với viêm tai giữa hoặc viêm tai ngoài.

Viêm tai thường có:

Đau tai dữ dội.
Sốt.
Chảy dịch tai.
Giảm thính lực.
Dấu hiệu viêm rõ khi khám tai.

Ngược lại, đau do TMD là đau lan đến vùng tai nhưng không có tổn thương tai thực thể. Cơn đau thường xuất hiện hoặc tăng lên khi há miệng, nhai hoặc siết chặt hàm.

Phân biệt với đau răng và áp xe răng

Đau do sâu răng, viêm tủy hoặc áp xe quanh chóp cũng có thể lan sang vùng hàm và khiến người bệnh nghĩ mình mắc TMD.

Đau răng thường có đặc điểm:

Đau khu trú tại một răng cụ thể.
Đau tăng khi ăn nhai.
Nhạy cảm với thức ăn nóng hoặc lạnh.
Phản ứng khi gõ vào răng bệnh.

Trong khi đó, đau do rối loạn khớp thái dương hàm thường lan rộng vùng cơ cắn, cơ thái dương hoặc khớp hàm, không xác định rõ tại một chiếc răng cụ thể.

Phân biệt với bệnh lý cột sống cổ và đau vai gáy

Người mắc TMD đôi khi đồng thời xuất hiện đau cổ vai gáy nên dễ bị chẩn đoán nhầm là bệnh lý cơ xương khớp.

Ở bệnh lý cột sống cổ, cơn đau thường:

Lan xuống vai hoặc cánh tay.
Kèm tê bì hoặc yếu cơ.
Tăng khi xoay hoặc cúi cổ.

Trong khi đó, TMD chủ yếu gây đau vùng thái dương, má, cơ nhai hoặc khớp hàm và ít khi lan xuống chi trên. Khai thác tiền sử cùng khám chức năng vận động hàm giúp phân biệt hai tình trạng này.

Phân biệt với tình trạng co cứng hàm (Trismus)

Co cứng hàm là tình trạng hạn chế há miệng do nhiều nguyên nhân như nhiễm trùng vùng hàm mặt, biến chứng sau phẫu thuật hoặc bệnh lý toàn thân.

Khác với TMD, người bị trismus thường:

Hạn chế há miệng rõ rệt và xuất hiện đột ngột.
Có sốt hoặc dấu hiệu nhiễm trùng.
Có tiền sử chấn thương hoặc nhiễm khuẩn vùng miệng.

Trong khi đó, TMD thường tiến triển từ từ, đau mang tính cơ học và mức độ hạn chế há miệng nhẹ hơn.

Một số bệnh lý khác cần lưu ý

Ngoài những nguyên nhân thường gặp, đau vùng khớp thái dương hàm còn có thể liên quan đến:

U vùng khớp thái dương hàm.
Viêm động mạch thái dương.
Đau dây thần kinh số V.
Một số khối u vùng hàm mặt.

Các trường hợp này thường có triệu chứng bất thường như đau dữ dội về đêm, đau như điện giật, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc triệu chứng ngày càng nặng. Khi nghi ngờ, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như CT, MRI hoặc các xét nghiệm chuyên sâu để xác định nguyên nhân.

Khi nào nên đi khám?

Bạn nên đến cơ sở chuyên khoa Răng Hàm Mặt nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

Đau vùng hàm kéo dài nhiều ngày.
Đau tăng khi ăn nhai hoặc há miệng.
Có tiếng kêu ở khớp hàm.
Khó há miệng hoặc há miệng lệch.
Đau đầu, đau vùng trước tai tái diễn nhiều lần.
Điều trị đau răng hoặc viêm tai nhưng không cải thiện.

Khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị hiệu quả ngay từ giai đoạn đầu.

Kết luận

Rối loạn chức năng khớp thái dương hàm là bệnh lý khá phổ biến nhưng dễ bị nhầm với viêm xoang, bệnh lý tai, đau răng, đau vai gáy hoặc nhiều tình trạng khác. Việc chẩn đoán chính xác cần dựa trên khai thác triệu chứng, khám lâm sàng toàn diện và kết hợp các phương pháp cận lâm sàng khi cần thiết.

Nếu xuất hiện tình trạng đau vùng hàm, trước tai hoặc khó vận động hàm kéo dài, người bệnh không nên tự điều trị mà nên thăm khám sớm tại cơ sở chuyên khoa để được đánh giá và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.

Nha khoa Như Ngọc