Nghiến Răng Khi Ngủ Ở Trẻ Em Và Thanh Thiếu Niên

Nghiến răng khi ngủ ở trẻ em là gì?

Năm 2018, một sự đồng thuận quốc tế đã định nghĩa nghiến răng khi ngủ (NRKN) là hoạt động của cơ nhai xảy ra trong lúc ngủ, có thể mang tính nhịp điệu (phasic) hoặc không nhịp điệu (tonic). Đây không được xem là rối loạn vận động hay rối loạn giấc ngủ ở những trẻ khỏe mạnh.

Các bằng chứng hiện nay cho thấy nghiến răng khi ngủ chủ yếu được điều hòa bởi hệ thần kinh trung ương và được xem là một hành vi khác với nghiến răng khi thức.

Nghiến răng ở trẻ em (Nguồn ảnh: Internet)

Hậu quả của nghiến răng khi ngủ

Nghiến răng khi ngủ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng và nha chu của trẻ, bao gồm:

Mòn răng hoặc gãy răng.
Răng nhạy cảm.
Tăng xi măng hóa chân răng.
Viêm tủy hoặc hoại tử tủy.
Tổn thương vùng cổ răng không do sâu răng.
Đau hoặc khó chịu khớp thái dương hàm khi thức dậy.
Đau đầu.
Tổn thương dây chằng nha chu và mô nha chu.
Viêm lợi và tụt lợi.

Tỷ lệ mắc nghiến răng khi ngủ ở trẻ em

Nghiến răng khi ngủ có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi và khá phổ biến trong thời thơ ấu.

Theo các nghiên cứu tổng quan:

Trẻ từ 0–6 tuổi: khoảng 20,7%.
Trẻ từ 7–11 tuổi: khoảng 19–34,5%.
Trẻ từ 12–17 tuổi: khoảng 14,6–52,9%.

Các nghiên cứu không ghi nhận sự khác biệt đáng kể giữa nam và nữ.

Đối với nhóm trẻ từ 7–11 tuổi được đánh giá bằng các phương pháp khách quan (bao gồm báo cáo của phụ huynh, dấu hiệu lâm sàng và ghi nhận bằng thiết bị), tỷ lệ nghiến răng khi ngủ được xác định là 32,3%.

Dấu hiệu và nguyên nhân của nghiến răng khi ngủ

1. Căng thẳng và lo âu

Một số nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa căng thẳng, lo âu và nghiến răng khi ngủ ở trẻ em.

Các yếu tố thường gặp gồm:

Vấn đề cảm xúc hoặc hành vi.
Khó khăn trong các mối quan hệ với bạn bè.
Cha mẹ ly thân.

Ngoài ra, một số nghiên cứu còn ghi nhận sự thay đổi nồng độ cortisol trong nước bọt ở trẻ mắc nghiến răng khi ngủ so với trẻ không mắc tình trạng này.

2. Rối loạn giấc ngủ

Trẻ có nghiến răng khi ngủ thường gặp nhiều khó khăn hơn trong việc duy trì nhịp sinh học.

Khoảng 66% hoạt động nghiến răng khi ngủ có liên quan đến các giai đoạn thức tỉnh ngắn trong lúc ngủ. Tình trạng này cũng xuất hiện thường xuyên hơn ở giai đoạn ngủ nông.

3. Các yếu tố nguy cơ

Các vấn đề hô hấp

Hen suyễn.
Ngáy ngủ.
Dị ứng đường hô hấp.
Phì đại amidan.
Ngưng thở khi ngủ.
Hạn chế vận động lưỡi.
Giảm khả năng hô hấp qua mũi.

Các biểu hiện khi ngủ

Ác mộng.
Ngáy ngủ.
Chảy nước dãi khi ngủ.

Các yếu tố hành vi

Hành vi hung hăng.
Dễ kích động.
Bú mẹ hoặc bú bình.
Cắn chéo răng trước hoặc răng sau.
Cắn móng tay.
Thở miệng.

Thăm khám nghiến răng khi ngủ ở trẻ em

Chỉ dựa vào nhận xét của phụ huynh để chẩn đoán nghiến răng khi ngủ là chưa đủ độ tin cậy.

Khi thăm khám, bác sĩ cần khai thác thêm các yếu tố liên quan như:

Các bệnh lý thần kinh (ví dụ: bại não, hội chứng Down).
Tiền sử sử dụng thuốc.
Tình trạng đau đầu.
Đau vùng miệng hoặc đau khi thức dậy.

Khám lâm sàng thường bao gồm:

Sờ nắn cơ nhai.
Kiểm tra niêm mạc má và bờ lưỡi.
Đánh giá khả năng tiết nước bọt.
Kiểm tra mức độ mòn răng.

Chẩn đoán nghiến răng khi ngủ

Ghi nhận hoạt động cơ nhai bằng điện cơ đồ là một trong những phương pháp giúp xác nhận và đánh giá mức độ nghiến răng khi ngủ ở trẻ em.

Hiện nay, việc sử dụng điện cơ đồ hoặc điện não đồ trong chẩn đoán nghiến răng khi ngủ ở trẻ vẫn chưa có chỉ định thống nhất hoàn toàn, đặc biệt trong việc lựa chọn phương pháp phù hợp cho từng trường hợp.

Điều trị nghiến răng khi ngủ ở trẻ em

Hiện chưa có phương pháp nào được chứng minh có thể ngăn ngừa hoàn toàn sự xuất hiện của nghiến răng khi ngủ ở trẻ em.

Việc điều trị chủ yếu tập trung vào:

Kiểm soát các hậu quả trên răng miệng.
Đánh giá và xử lý các bệnh lý đi kèm.
Theo dõi lâu dài khi trẻ phát triển.

Do tần suất và mức độ nghiến răng có thể thay đổi theo độ tuổi, trẻ thường cần được theo dõi bởi nhiều chuyên khoa khác nhau.

Máng nhai bảo vệ răng

Mặc dù chưa có nhiều nghiên cứu chuyên sâu ở trẻ em, máng nhai vẫn là phương pháp được sử dụng phổ biến nhất hiện nay nhằm:

Bảo vệ răng khỏi mòn hoặc gãy.
Hạn chế các tổn thương do nghiến răng gây ra.

Cho đến nay, chưa ghi nhận tác dụng phụ đáng kể của phương pháp này ở trẻ em.

Máng nhai điều trị nghiến răng ở trẻ em (Nguồn: Internet)

Điều trị các bệnh lý đi kèm

Những trẻ mắc các bệnh lý hô hấp như:

Hen suyễn.
Dị ứng đường hô hấp.
Phì đại amidan.
Ngáy ngủ.
Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.

cần được điều trị đồng thời để kiểm soát toàn diện tình trạng sức khỏe.

Dụng cụ đẩy hàm dưới ra trước (MAA)

Ở trẻ từ 5–12 tuổi đang chờ phẫu thuật cắt amidan hoặc nạo VA để điều trị rối loạn hô hấp khi ngủ, việc sử dụng dụng cụ đẩy hàm dưới ra trước trong 60 ngày đã cho thấy hiệu quả làm giảm đáng kể các sự kiện hô hấp và tình trạng ngáy ngủ.

Dụng cụ đẩy xương hàm dưới ra trước [MAA] (Nguồn: Internet)

Nong nhanh hàm trên

Ở trẻ có hẹp xương hàm trên, phương pháp nong nhanh hàm trên giúp làm giảm hoạt động nghiến răng khi ngủ ở khoảng 65% trường hợp được nghiên cứu.

Liệu pháp quang sinh học

Liệu pháp quang sinh học bằng đèn LED hồng ngoại, vốn được sử dụng cho các rối loạn khớp thái dương hàm và đau cơ, cũng đã được nghiên cứu trên trẻ mắc nghiến răng khi ngủ.

Khi nào nên đưa trẻ đi khám?

Nếu trẻ thường xuyên nghiến răng khi ngủ, có dấu hiệu mòn răng, đau hàm, đau đầu hoặc xuất hiện các vấn đề về giấc ngủ, phụ huynh nên đưa trẻ đến nha khoa để được thăm khám và đánh giá sớm. Việc phát hiện kịp thời giúp kiểm soát các ảnh hưởng của nghiến răng khi ngủ đối với sức khỏe răng miệng và sự phát triển của trẻ.

Nha Khoa Như Ngọc